_44_1.JPG "ouderen krijgen te maken met de WMO (foto: Annewieke Vroom)")
De WMO en de kerken
door Evelyn Schwarz (verschenen in Horizon, september 2005)
Er zijn grote veranderingen gaande in de sociale zekerheid en het zorgbeleid. Zo zal, met een kleine vertraging maar desondanks in rap tempo, per 1 juli 2006 de Wet Maatschappelijke Ondersteuning worden ingevoerd. De WMO wordt een kaderwet die ondermeer de Welzijnswet, de Wet Voorzieningen Gehandicapten en delen van de AWBZ zal vervangen.
Door de WMO komt een groot deel van het zorgbeleid terecht op de schouders van de lokale overheid. De gemeente Amsterdam is dan ook druk bezig met de voorbereiding van gemeentelijke verordeningen. Wat betekent de WMO voor de kerken in Amsterdam?
Wie wordt WMO’er?
De WMO gaat de hulp regelen voor mensen met een behoefte aan zorg die liever thuis willen blijven wonen. De behoefte aan zorg kan voortkomen uit een lichamelijk of verstandelijk handicap, een psychiatrische aandoening of door de gebreken die het ouder worden met zich meebrengt. Ook wie behoefte heeft aan opvoedondersteuning, noodopvang vanwege huiselijk geweld of dakloosheid zal te maken zal krijgen met de WMO. In aantal zal de grootste groep die van de ouderen zijn.
In Amsterdam wonen 84.000 burgers boven de 65 jaar, waarvan de meesten - rond 76.000 thuis wonen. Wie geen indicatie voor een verzorgingstehuis heeft, zal vroeg of laat met de WMO in aanraking komen. Op dit moment zijn nog verreweg de meeste Amsterdamse ouderen autochtone Nederlanders, het merendeel van hen is vrouw. Ouderen hebben het vaak niet breed – er zijn in Amsterdam 17.100 minima boven de 65. Een laag inkomen kan in verband met WMO nog kwetsbaarder maken, het is immers nog niet duidelijk of er eigen bijdragen gevraagd zullen worden. Voor veel wijkgemeenten zal gelden dat hun ledenbestand voor een belangrijk deel bestaat uit de groep ouderen onder de toekomstige WMO’ers. Vandaar dat hier voor wijkgemeenten een bijzondere taak ligt.
Kerk als ‘voorloket’?
Hoe komen alle toekomstige WMO’ers straks aan de hulp die ze nodig hebben? De gemeente Amsterdam is van plan om in elk stadsdeel zorgloketten te openen waar mensen terecht kunnen voor informatie, advies en vooral voor het toekennen van allerlei soorten hulpverlening zoals thuiszorg of trapliften. Het gevaar is niet denkbeeldig dat niet iedereen de hulp zullen krijgen die men nodig heeft - simpelweg omdat mensen niet weten waar en hoe ze hun zorgvraag neer moeten leggen. Doemscenario’s komen op van snel afgewerkte gesprekken volgens een vast protocol waarbij je niet de nodige hulp krijgt wanneer je niet goed uit je woorden komt. Hoe kunnen wij vanuit de kerk eraan meewerken dat zulke doembeelden geen werkelijkheid hoeven te worden?
Een mogelijkheid is het om als kerk een ‘voorloket’ voor het gemeentelijke zorgloket aan te bieden. Een wijkgemeente kan veel betekenen wanneer ze de individuele behoefte aan hulp bespreekbaar maakt in het kerkelijk leven zoals bij huisbezoeken, gemeentemaaltijden of bij de koffie na de dienst. Wij doen er goed aan om praktische noden tot onderwerp van gesprek in de kerken te maken: de onmogelijkheid om nog in en uit bad te komen, naar de bibliotheek te gaan of zware boodschappen naar huis te krijgen. Juist ouderen die hun hele leven gezond waren moeten er vaak aan wennen wanneer het hun wat moeizamer afgaat. De gedachte om hulp in te roepen staat dan vaak ver van ze af.
In de kerk kan er tijd en aandacht zijn om eventuele hulpvragen in een rustig en persoonlijk gesprek in kaart te brengen. Huisbezoeken zijn hiervoor geschikt. Maar we doen er ook goed aan om de mogelijke behoefte aan ondersteuning tot onderwerp van gesprek te maken in het kerkelijke leven in het algemeen, zoals tijdens gemeentemaaltijden of bij de koffie na de dienst.
Vaak zal het een grote ondersteuning betekenen om mee te lopen naar een zorgloket om als neutraal persoon het gesprek te begeleiden. Op deze manier krijgt de kerk ook een beeld hoe de invoering van de WMO verloopt en of er mensen tussen wal en schip vallen. Het is aan te bevelen om goed te inventariseren wat men daarbij opmerkt. Want dat blijft een belangrijke voorwaarde voor wie het ‘helpen onder protest’ een warm hart toedraagt: Help en laat vervolgens aan de samenleving weten wat je al helpende zo allemaal tegenkomt.
Over de WMO en rol van kerken is vanaf 1 oktober een informatiemap van de PKN beschikbaar, voor €3 te bestellen bij: Kerkinactie, Postbus 456, 3500 Utrecht, tel 030-8801456 of: info@kerkinactie.nl.
Diaconaal consulente Evelyn Schwarz is graag bereid om in een bijeenkomst van uw wijkgemeente of -diaconie specifiek informatie over de situatie in Amsterdam te geven. Bel 020-6761552 of reageer via het reactieformulier onderaan deze pagina.
Meer info:
WMO Informatiemap van Kerkinactie
Zie verder ook de sites van:
Sociale Alliantie
NIZW